۴  کلید موفقیت برای بانک‌ها در دنیای پساحقیقت اقتصادی

زهرا مازندرانی

سرویس بین‌الملل: سال‌های اخیر باوجود نگرانی‌ها درباره کاهش رشد اقتصادی و اخراج نیروی کار در بانک‌ها، یکی از رکوردشکن‌ترین دوران‌ها برای این صنعت بود؛ اما اکنون شرایط تغییر کرده و بازیگران این حوزه باید رویکردهای خود را به‌طور بنیادین بازتعریف کنند.

بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴، حجم سرمایه‌های واسطه‌گری شده توسط نظام بانکی جهانی، شامل بانک‌های سنتی و بازیگران جدید غیر بانکی، بیش از ۱۲۲ تریلیون دلار افزایش یافت؛ رشدی معادل ۴۰ درصد که با افزایش ثروت جهانی خانوارها و موسسات مالی تقویت شد. درآمد بانک‌ها پس از کسر هزینه‌های ریسک به ۵/۵ تریلیون دلار در سال ۲۰۲۴ رسید و سود خالص صنعت بانکداری به ۲/۱ تریلیون دلار، رکوردی بی‌سابقه در سطح همه صنایع، دست یافت.

با وجود این عملکرد چشمگیر، بازارهای سرمایه نسبت به پایداری این رشد شکاک هستند. ارزش‌گذاری صنعت بانکداری همچنان حدود ۷۰ درصد کمتر از میانگین سایر صنایع است؛ به عبارت دیگر، سرمایه‌گذاران انتظار ندارند که بانک‌ها بتوانند ارزش خلق‌شده را در بلندمدت حفظ کنند. دلیل این شکاف، پایان دوره خوشبینی ناشی از نرخ‌های بهره بالا و شرایط مساعد اقتصادی است؛ نرخ بازگشت سرمایه بانک‌ها به سختی از هزینه سرمایه بالاتر است و رشد درآمدها رو به افول می‌گذارد.

بانک‌ها اکنون در نقطه عطفی قرار دارند که در آن «پیشروی با دقت» جایگزین استراتژی‌های گذشته و تکراری می‌شود.  صرف هزینه‌های میلیارد دلاری در فناوری و تکیه بر تقسیم‌بندی‌های کلی مشتریان دیگر کافی نیست.

همان‌طور که گزارش نشان می‌دهد، چهار محور کلیدی برای موفقیت در عصر جدید بانکداری وجود دارد که شامل فناوری هدفمند، تعامل دقیق با مشتریان، تخصیص سرمایه هوشمند و ادغام و اکتساب‌های دقیق است. این «جعبه ابزار دقت» به هر بانکی، کوچک یا بزرگ، کمک می‌کند تا در شرایط چالش‌برانگیز آینده رشد کند. یکی از بزرگ‌ترین محرک‌های این تحول، پیشرفت‌های هوش مصنوعی (AI) است. هوش مصنوعی عاملی دو لبه است که می‌تواند کارایی بانک‌ها را به‌طور چشمگیری افزایش دهد اما در عین حال تهدیدی جدی برای مدل‌های سودآور سنتی محسوب می‌شود.

بر اساس سناریوهای مختلف، اگر بانک‌ها به‌سرعت به استفاده هدفمند از هوش مصنوعی نپردازند، ممکن است بخش قابل توجهی از سودآوری خود را از دست بدهند. از سوی دیگر، بانک‌هایی که به خوبی از این فناوری بهره‌برداری کنند، می‌توانند بازده سرمایه خود را تا چهار درصد افزایش دهند و فاصله خود را با رقبای کندتر به‌طور چشمگیری افزایش دهند.

از سوی دیگر، رفتار مصرف‌کنندگان نیز دگرگون شده است. مشتریان امروزی بیش از پیش دیجیتال، کمتر وفادار و دقیق‌تر در انتخاب خود هستند. در آمریکا، تنها ۴ درصد از متقاضیان کارت اعتباری جدید به بانک قبلی خود بازمی‌گردند، در حالی که این رقم در سال ۲۰۱۸ دو برابر بوده است. اهمیت حضور در «اولین مجموعه مد نظر مشتری» (Initial Consideration Set) برای بانک‌ها بیش از پیش افزایش یافته و بانک‌هایی که بتوانند در این مرحله جایگاهی مستحکم داشته باشند، فرصت موفقیت بیشتری خواهند داشت.

هوش مصنوعی و فناوری‌های موبایلی نقش کلیدی در این تغییرات دارند؛ بیش از نیمی از مصرف‌کنندگان از ابزارهای هوش مصنوعی عمومی استفاده می‌کنند و تقریباً همه آن‌ها انتظار دارند بانک‌هایشان نیز چنین ابزارهایی ارائه دهند. بانک‌هایی که بتوانند تجربه‌ای کاملاً شخصی‌سازی شده، یکپارچه و مبتنی بر موبایل همراه با ارتباط انسانی را ارائه کنند، فاتح بازار آینده خواهند بود.

در نهایت، گزارش سالانه بانکداری جهانی ۲۰۲۵ تاکید می‌کند که «دقت، نه حجم و بزرگی»، کلید بقا و پیشرفت بانک‌ها در دهه پیش‌رو است. بانک‌هایی که استراتژی‌های خود را به این رویکرد نوین مجهز کنند، قادر خواهند بود ارزش حقیقی خلق کنند و شکاف ارزش‌گذاری فعلی این صنعت را کاهش دهند، در حالی که آن‌هایی که به شیوه‌های قدیمی پایبند بمانند، در معرض سقوط قرار خواهند گرفت.