از بی‌ثباتی‌های جهانی تا بن‌بست‌های داخلی اقتصاد

او توضیح می‌دهد که از زمان جنگ جهانی دوم تاکنون، دلار و طلا در دوره‌های بحران به محل امن نگهداری سرمایه تبدیل شده‌اند و طبیعی است که با افزایش تقاضا، قیمت‌ها جهش پیدا کند. در کنار این موضوع، رشد تورم جهانی نیز نقش مهمی دارد؛ وقتی قیمت کالاها مرتب بالا می‌رود، افراد برای حفظ ارزش دارایی‌هایشان به بازار ارز روی می‌آورند. همچنین در ماه‌های پایانی سال میلادی، شرکت‌ها و مسافران خارجی معمولاً با تقاضای بیشتری برای ارز روبه‌رو هستند و همین فشار، بازار را حساس‌تر می‌کند.

از ناامنی داخلی تا اثرات بحران‌های منطقه‌ای

بهنامه در ادامه به عوامل داخلی اشاره می‌کند و می‌گوید فضای بی‌ثبات اقتصادی داخل کشور، نگرانی‌ها را تشدید کرده است. او معتقد است حتی اظهارنظرهای اخیر رئیس کل بانک مرکزی درباره وضعیت نظام بانکی می‌تواند احساس ناامنی را افزایش دهد. در کنار این موارد، تنش‌های بین‌المللی و محدودیت‌های ایجادشده از سوی آمریکا نیز بازار ایران را بیش از قبل آسیب‌پذیر کرده است؛ تا جایی که برخی تحولات مانند بحران ونزوئلا، مستقیماً موجی از نگرانی را به سمت بازار ارز ایران منتقل می‌کند.

او همچنین افزایش قیمت جهانی طلا را یکی دیگر از عوامل اثرگذار می‌داند؛ چراکه با گران شدن طلا، برخی از مردم به سمت دلار به‌عنوان گزینه‌ای ارزان‌تر و در دسترس‌تر حرکت می‌کنند. در نتیجه، تقاضا برای دلار بالا می‌رود و رشد قیمت شدت می‌گیرد.

فاصله عمیق میان نیاز بازار و درآمدهای ارزی

به‌گفته این کارشناس، بخش عمده درآمد ارزی کشور وابسته به فروش نفت است و محدودیت‌های فعلی موجب شده عرضه ارز کاهش محسوسی پیدا کند. او می‌گوید بخش زیادی از فروش نفت اکنون با روش‌های پیچیده و غیرمستقیم انجام می‌شود و همین موضوع باعث شده ورودی ارز به کشور قابل‌اتکا نباشد. در چنین شرایطی، طبیعی است که بازار ظرفیتی برای آرام گرفتن نداشته باشد.

بانک مرکزی چه می‌تواند بکند؟

بهنامه اعتقاد دارد مشکلات اقتصاد ایران چنان گسترده و عمیق شده که راهکارهای مقطعی اثر چندانی ندارند. او شرایط را به قطاری تشبیه می‌کند که از ریل خارج شده و بازگرداندن آن کار ساده‌ای نیست. به گفته او، فسادهای مالی گسترده، برداشت‌های غیرشفاف و ساختارهای ناکارآمد باعث شده ابزارهای سیاست‌گذار برای کنترل بازار ارز بسیار محدود باشد.

با این حال، او معتقد است بانک مرکزی هنوز می‌تواند از طریق مدیریت حجم نقدینگی اثراتی بر بازار بگذارد؛ زیرا رشد پول یکی از عوامل اصلی تورم و افزایش نرخ ارز است. اما برای مهار پایدار بازار، باید ریشه‌های اصلی مانند کاهش درآمدهای نفتی و بی‌ثباتی‌های سیاسی بین‌المللی اصلاح شود.

آیا زمان خرید دلار رسیده است؟

در پاسخ به این پرسش که آیا اکنون زمان مناسبی برای خرید دلار است، بهنامه تأکید می‌کند که تصمیم‌گیری درباره سرمایه‌گذاری باید بر اساس شرایط فردی انجام شود؛ اما تا زمانی که همین عوامل ادامه دارد، انتظار کاهش جدی قیمت دلار چندان واقع‌بینانه نیست.