عبور از الگوی مصرف؛ عامل اصلی افزایش قبوض آب و برق

مسئولان صنعت آب و برق می‌گویند در شرایط عادی، مشترکانی که الگوی مصرف را رعایت کرده‌اند، با رشد قابل‌توجهی در نرخ قبض مواجه نمی‌شوند و جهش رقم پرداختی، عمدتاً ناشی از عبور از سقف مصرف مجاز و ورود به پله‌های بالاتر است.

تفاوت مصرف در فصل گرم با ماه‌های سرد، به‌ویژه به‌دلیل استفاده از وسایل سرمایشی، امری طبیعی است و نمی‌توان قبوض تابستان را با پاییز و زمستان مقایسه کرد. با این حال، اگر مصرف یک مشترک نسبت به دوره مشابه سال گذشته تغییر چندانی نکرده باشد، نباید افزایش بهای قبض از حدود متعارف فراتر برود. آنچه باعث رشد چشمگیر مبلغ نهایی می‌شود، معمولاً مصرف بیش از الگو و محاسبه تعرفه در پله‌های بالاتر است.

بر اساس اعلام مسئولان صنعت برق، الگوی مصرف به‌گونه‌ای طراحی شده که حدود ۷۵ درصد مشترکان در محدوده آن قرار بگیرند. در ماه‌های گرم سال، برای مناطق عادی کشور — که بخش بزرگی از مشترکان از جمله تهران، اصفهان، شیراز و مشهد را دربر می‌گیرد — سقف الگوی مصرف ۳۰۰ کیلووات‌ساعت در ماه تعیین شده است.

قبض برق چگونه پلکانی محاسبه می‌شود؟

مشترکان برق بر اساس میزان مصرف در چهار پله قرار می‌گیرند. پله نخست مربوط به مصرف در محدوده الگوست. پله دوم تا ۱.۵ برابر الگو، یعنی حداکثر ۴۵۰ کیلووات‌ساعت را شامل می‌شود. پله سوم از ۱.۵ تا ۲.۵ برابر الگو، یعنی تا ۷۵۰ کیلووات‌ساعت است و پله چهارم به مشترکانی اختصاص دارد که بیش از ۲.۵ برابر الگو برق مصرف می‌کنند.

به گفته عبدالامیر یاقوتی، مدیرکل دفتر مدیریت انرژی توانیر، حدود ۵۰ درصد مشترکان در دو پله نخست قرار دارند و تنها حدود ۰.۵ درصد از کل مشترکان بیش از پنج برابر الگو مصرف می‌کنند. او تأکید کرده حتی روشن‌ماندن یک لامپ اضافی در چند ساعت از شبانه‌روز می‌تواند باعث جابه‌جایی مشترک از یک پله به پله بالاتر شود؛ موضوعی که در نهایت اثر محسوسی بر مبلغ قبض می‌گذارد، هرچند در ظاهر تغییر زیادی در مصرف دیده نشود.

یاقوتی از مشترکان خواسته پیش از صدور قبض بعدی، از طریق لینک قبض الکترونیکی پیامکی یا در صورت داشتن کنتور هوشمند، از بخش «مدیریت مصرف» در اپلیکیشن «برق من» وضعیت مصرف خود را بررسی کنند تا در صورت نزدیک‌شدن به مرز پله بعدی، الگوی مصرف‌شان را اصلاح کنند.

افزایش قبض آب به‌معنای افزایش نرخ نیست

در مورد قبوض آب نیز مسئولان تأکید کرده‌اند که افزایش رقم قبض لزوماً به معنای رشد تعرفه نیست. آب‌بها به‌صورت پلکانی محاسبه می‌شود و هرچه مصرف از الگوی تعیین‌شده فاصله بیشتری بگیرد، نرخ بخش مازاد مصرف افزایش می‌یابد. بنابراین بالا رفتن مبلغ قبض، اغلب نتیجه افزایش مصرف یا قرار گرفتن در پله‌های بالاتر است، نه لزوماً تغییر نرخ مصوب.

شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور اعلام کرده تعرفه‌ها در ابتدای سال طبق روال همیشگی ابلاغ شده و در طول سال افزایش خارج از چارچوب مصوب اعمال نشده است. از همین رو، رشد مبلغ قبض برخی مشترکان می‌تواند ناشی از مصرف بیشتر، نوع استفاده از تجهیزات یا حتی ایرادهای فنی در نصب باشد.

یکی از موارد مهم، نصب نادرست پمپ آب است. در برخی ساختمان‌ها، پمپ به‌طور مستقیم به کنتور وصل می‌شود؛ روشی که می‌تواند باعث مکش، ورود هوا به شبکه داخلی و ثبت نادرست میزان آب عبوری شود. مسئولان تأکید دارند پمپ باید پس از مخزن ذخیره و مطابق ضوابط فنی نصب شود و اتصال مستقیم آن به کنتور انجام نگیرد.

راهکارهای کاهش هزینه قبض

مسئولان صنعت آب و برق معتقدند مدیریت مصرف، علاوه بر کمک به پایداری شبکه در روزهای اوج مصرف، به‌طور مستقیم هزینه قبض را هم کاهش می‌دهد. همچنین طرح جایگزینی کولرهای پرمصرف با مدل‌های کم‌مصرف همچنان ادامه دارد و متقاضیان می‌توانند از طریق اپلیکیشن‌های «برق من» و «آچاره» برای استفاده از این خدمات ثبت‌نام کنند.

در نهایت، مشترکانی که قبضی غیرمتعارف دریافت کرده‌اند، می‌توانند از طریق شرکت‌های آب و فاضلاب یا سامانه ۱۲۲ موضوع را پیگیری کنند تا وضعیت مصرف و عملکرد کنتور بررسی شود.